Bệnh khảm lá cà chua

Ad by CNCT

1. Bệnh khảm lá cà chua là gì và vì sao rất khó xử lý?

Bệnh khảm lá cà chua là bệnh do Tomato Mosaic Virus (ToMV) gây ra. Đây là loại virus có khả năng tồn tại rất lâu ngoài môi trường và lây lan cực nhanh nếu điều kiện canh tác không đảm bảo vệ sinh.

Khác với bệnh nấm hay vi khuẩn, virus khảm lá không gây chết cây ngay, mà làm cây suy yếu từ từ. Cây vẫn sống, vẫn ra lá, thậm chí vẫn có hoa và trái, nhưng sinh trưởng chậm, trái nhỏ, năng suất giảm rõ rệt. Chính vì vậy, nhiều bà con chủ quan, tiếp tục bón phân và phun thuốc với hy vọng cây sẽ hồi, nhưng thực tế bệnh không thể chữa khỏi.

Điểm nguy hiểm nhất của bệnh này là khi bà con chưa nhận ra thì virus đã lây lan sang các cây bên cạnh, khiến cả ruộng bị nhiễm chỉ trong thời gian ngắn.

2. Dấu hiệu bệnh khảm lá cà chua – Nhận biết sao cho không nhầm?

Triệu chứng bệnh khảm lá thường xuất hiện rõ nhất trên lá non và lan dần ra toàn cây.

Lá cà chua bị bệnh có những mảng màu xanh đậm xen kẽ xanh nhạt, nhìn loang lổ như bị loét màu. Phiến lá không còn phẳng mà nhăn nheo, gợn sóng, lá nhỏ lại và không bung đều như lá khỏe. Một số lá có thể cong hoặc xoắn nhẹ ở mép, nhưng không xoắn mạnh và không vàng toàn bộ.

Khi bệnh tiến triển, cây bắt đầu chậm lớn rõ rệt, thân ngắn lại, các đốt thân sít nhau, chiều cao cây thấp hơn hẳn so với cây khỏe bên cạnh. Nhìn cả ruộng sẽ thấy cây phát triển không đều, có cây cao cây thấp rất rõ.

Về sau, cây ra hoa ít, hoa dễ rụng, tỷ lệ đậu trái thấp. Trái nếu có thì nhỏ, phát triển không đều, đôi khi bề mặt trái hơi sần hoặc loang màu. Năng suất giảm nhưng nhiều bà con không để ý vì cây vẫn “có trái”.

3. Nguyên nhân và con đường lây lan – Vì sao bệnh lan rất nhanh?

Tomato Mosaic Virus không lây chủ yếu qua côn trùng như nhiều bệnh virus khác, mà lây chủ yếu qua tiếp xúc cơ học. Đây là điểm rất quan trọng mà nhiều người chưa nắm rõ.

Virus lây từ cây bệnh sang cây khỏe thông qua:

• Tay người khi bấm ngọn, tỉa chồi, buộc dây, thu hoạch

• Dao, kéo, dụng cụ cắt tỉa không được khử trùng

• Cây bệnh chạm trực tiếp vào cây khỏe

• Hạt giống đã mang mầm bệnh

• Thân, rễ, lá cây bệnh còn sót lại trong đất sau vụ trước

Chính vì vậy, những ruộng trồng cà chua chăm sóc càng kỹ, thao tác càng nhiều nhưng vệ sinh không tốt thì bệnh lại càng dễ bùng phát. Trong nhà lưới, nhà màng, nếu không kiểm soát tốt vệ sinh, bệnh có thể lan ra toàn bộ khu trồng rất nhanh.

4. Vì sao bón phân, phun thuốc không làm cây khỏi bệnh?

Một sai lầm rất phổ biến là thấy lá nhăn, cây chậm lớn thì cho rằng cây thiếu phân hoặc bị nấm bệnh, từ đó:

• Bón thêm phân

• Phun thuốc nấm, thuốc sâu

• Phun chất kích thích sinh trưởng

Nhưng với bệnh khảm lá, virus đã nằm bên trong tế bào cây, thuốc không thể tiêu diệt được. Việc bón thêm phân, nhất là phân đạm, chỉ làm cây rối loạn sinh lý nặng hơn, dễ nhiễm thêm bệnh khác và càng suy yếu.

Nếu cây bị bệnh khảm lá, dù bà con có chăm sóc kỹ đến đâu thì cây cũng không thể trở lại bình thường.

5. Khi phát hiện cây bị khảm lá, xử lý thế nào cho đúng?

Khi phát hiện cây có biểu hiện khảm lá rõ, việc quan trọng nhất là xử lý sớm và dứt khoát.

Cây đã bị bệnh không nên giữ lại, vì:

• Cây không hồi phục

• Là nguồn lây cho cây khỏe

• Giữ một cây bệnh có thể làm mất cả ruộng

Cách làm đúng là nhổ bỏ sớm cây bệnh, mang ra khỏi ruộng và tiêu hủy, không vứt tại bờ ruộng. Sau khi nhổ cây bệnh, cần vệ sinh tay và dụng cụ trước khi tiếp tục chăm sóc các cây khác để tránh lây lan.

Phát hiện càng sớm, diện tích thiệt hại càng nhỏ.

6. Phòng bệnh khảm lá cà chua – Yếu tố quyết định năng suất

Vì bệnh khảm lá không có thuốc chữa, nên phòng bệnh ngay từ đầu vụ là cách hiệu quả nhất.

Bà con cần chú ý:

• Chọn giống cà chua sạch bệnh, có khả năng kháng virus

• Không trồng cà chua liên tục nhiều vụ trên cùng một chân đất

• Thu gom và tiêu hủy toàn bộ thân lá sau khi thu hoạch

• Khử trùng dao kéo, dụng cụ thường xuyên

• Hạn chế bấm tỉa, chăm sóc khi cây còn ướt

• Quan sát sớm để phát hiện và loại bỏ cây bệnh kịp thời

Trong sản xuất thâm canh, đặc biệt là nhà lưới, nhà màng, vệ sinh canh tác là yếu tố quyết định nhất để hạn chế bệnh khảm lá.