Bệnh chết héo cây keo

Ad by CNCT

Bệnh chết héo cây keo là gì?

Bệnh chết héo là một trong những bệnh đáng chú ý trên rừng trồng keo. Tại Việt Nam, nấm Ceratocystis manginecans được xác định là tác nhân gây bệnh trên một số loài keo, trong đó có keo lai và keo tai tượng.

Bệnh ảnh hưởng đến mô dẫn truyền của cây, làm khả năng vận chuyển nước và dinh dưỡng bị suy giảm. Cây bắt đầu héo tán, sinh trưởng kém và nếu bệnh phát triển nặng có thể chết.

Nguyên nhân gây bệnh

Tác nhân gây bệnh thuộc chi Ceratocystis, trong đó C. manginecans là loài được ghi nhận gây chết héo trên rừng keo ở Việt Nam.

Nấm có thể xâm nhập vào cây thông qua các vị trí bị tổn thương. Vì vậy, những vết trầy xước trên thân, cành bị gãy hoặc tổn thương phát sinh trong quá trình chăm sóc có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

Ngoài nguồn bệnh, tình trạng sinh trưởng của cây và điều kiện của rừng cũng ảnh hưởng đến mức độ phát sinh, phát triển của bệnh.

Dấu hiệu nhận biết cây keo bị chết héo

Triệu chứng thường dễ nhận thấy nhất là tán lá bị héo và mất màu xanh. Ban đầu, hiện tượng có thể xuất hiện ở một số cành hoặc phần ngọn. Sau đó, lá héo lan rộng khiến toàn bộ tán cây trở nên thưa và kém sức sống.

Trên thân có thể xuất hiện vết bệnh ở phần vỏ, đôi khi kèm theo dịch tiết bất thường. Khi kiểm tra phần gỗ bên dưới vùng tổn thương, mô gỗ có thể bị biến màu xanh xám, xám hoặc nâu xám.

Ở giai đoạn nặng, cây suy yếu rõ rệt, tán khô dần và cuối cùng có thể chết.

Khi thấy một cây keo có biểu hiện héo bất thường giữa những cây xung quanh vẫn phát triển bình thường, nên kiểm tra cả tán và thân để phát hiện bệnh sớm.

Điều kiện thuận lợi cho bệnh phát sinh

Vết thương trên cây là yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Các hoạt động như phát dọn thực bì, cắt cành, chăm sóc hoặc khai thác có thể vô tình gây tổn thương thân cây.

Bên cạnh đó, những cây sinh trưởng kém hoặc chịu tác động bất lợi cũng có thể dễ bị bệnh hơn. Rừng đã từng xuất hiện bệnh cần được kiểm tra thường xuyên để phát hiện sớm những cây có triệu chứng bất thường.

Một số nghiên cứu cho thấy C. manginecans sinh trưởng tốt trong khoảng 20–30°C, với nhiệt độ thích hợp khoảng 25°C trong điều kiện thí nghiệm. Tuy nhiên, nhiệt độ chỉ là một trong nhiều yếu tố liên quan đến sự phát triển của bệnh.

Bệnh chết héo gây thiệt hại gì?

Khi cây bị bệnh, sinh trưởng và chất lượng rừng có thể bị ảnh hưởng. Những cây bệnh nặng có thể chết trước tuổi khai thác, làm giảm mật độ và sản lượng gỗ.

Nếu bệnh xuất hiện trên nhiều cây trong cùng một khu vực, người trồng còn phải tăng chi phí kiểm tra, xử lý và trồng bổ sung. Vì vậy, việc phát hiện bệnh sớm và hạn chế nguồn bệnh trong rừng có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả sản xuất.

Cách phòng bệnh chết héo trên cây keo

Chọn giống khỏe, có khả năng chống chịu: Nên sử dụng cây giống có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng tốt và ưu tiên những dòng giống đã được đánh giá về khả năng chống chịu bệnh.

Hạn chế gây vết thương cho cây: Trong quá trình chăm sóc cần tránh làm trầy xước hoặc bong vỏ thân. Cắt tỉa cành cũng cần thực hiện đúng kỹ thuật để hạn chế tạo ra nhiều vết thương.

Thường xuyên kiểm tra rừng: Quan sát tán lá, thân cây và phát hiện sớm những cây có biểu hiện héo bất thường. Khi xuất hiện nhiều cây bệnh, nên khoanh vùng để theo dõi và xử lý.

Vệ sinh và xử lý cây bệnh: Cây chết hoặc bị bệnh nặng cần được xử lý phù hợp, không để cành, thân bệnh tồn đọng lâu trong rừng. Khi thao tác cần hạn chế làm tổn thương những cây khỏe xung quanh.

Vệ sinh dụng cụ: Dụng cụ dùng để cắt tỉa hoặc xử lý cây bệnh nên được vệ sinh trước khi chuyển sang cây khỏe nhằm hạn chế nguy cơ phát tán tác nhân gây bệnh.

Có nên dùng thuốc để phòng và trị bệnh?

Một số hoạt chất như carbendazim, mancozeb, metalaxyl và các tác nhân sinh học như Trichoderma, Bacillus đã được nghiên cứu trong quản lý bệnh do Ceratocystis. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, thời điểm và phương pháp xử lý.

Do đó, không nên chỉ dựa vào thuốc để xử lý bệnh chết héo trên cây keo. Biện pháp quan trọng vẫn là sử dụng giống phù hợp, hạn chế gây tổn thương, kiểm tra rừng thường xuyên và xử lý sớm cây bệnh.

Nếu cây đã héo nặng hoặc chết, nên xác định chính xác nguyên nhân trước khi lựa chọn biện pháp xử lý, tránh sử dụng thuốc không đúng bệnh và gây tăng chi phí sản xuất.