Các bệnh thường gặp trên rau màu trong mùa mưa và cách phòng trừ hiệu quả

Mùa mưa mang lại nguồn nước dồi dào cho sản xuất rau màu, nhưng cũng là thời điểm nhiều ruộng rau bị thiệt hại nặng do dịch bệnh. Không ít bà con gặp tình trạng rau đang xanh tốt thì đột ngột vàng lá, thối gốc, chết cây hàng loạt sau vài ngày mưa liên tục. Nguyên nhân chủ yếu không chỉ do mưa, mà là do môi trường ẩm ướt kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho nấm và vi khuẩn phát triển mạnh.

Để hạn chế rủi ro, bà con cần nắm rõ những nhóm bệnh chính thường xuất hiện trong mùa mưa, cách nhận biết sớm và hướng xử lý phù hợp.

1. Vì sao rau màu dễ bị bệnh trong mùa mưa?

Trong mùa mưa, ruộng rau thường xuyên rơi vào tình trạng đất ẩm cao, thoát nước kém, độ ẩm không khí lớn. Đây là điều kiện rất thuận lợi cho các loại nấm và vi khuẩn tồn tại sẵn trong đất sinh sôi nhanh. Bên cạnh đó, mưa lớn còn làm dập lá, gãy thân, tạo vết thương hở để mầm bệnh dễ xâm nhập vào cây.

Ngoài yếu tố thời tiết, việc trồng rau quá dày, bón thừa phân đạm, ruộng ít được vệ sinh cũng là những nguyên nhân khiến bệnh phát sinh và lây lan mạnh hơn trong mùa mưa.

2. Nhóm bệnh gây thối gốc, thối thân – Nguyên nhân chính làm rau chết nhanh

Thối nhũn do vi khuẩn

Đây là nhóm bệnh gây thiệt hại nặng nhất trong mùa mưa, thường gặp trên rau ăn lá như cải xanh, cải ngọt, xà lách, bắp cải.

Cây bệnh thường bị thối ở gốc hoặc bẹ lá, mô cây mềm nhũn, có mùi hôi. Khi ruộng bị đọng nước, bệnh lan rất nhanh từ cây này sang cây khác, chỉ trong vài ngày có thể làm hư cả luống rau.

Nguyên nhân chủ yếu là do vi khuẩn phát triển mạnh trong môi trường ẩm ướt và xâm nhập qua vết thương trên cây. Để hạn chế bệnh, bà con cần đặc biệt chú ý khâu làm đất cao ráo, thoát nước nhanh và nhổ bỏ cây bệnh ngay khi phát hiện.

Lở cổ rễ, chết cây con

Bệnh này thường xảy ra ở giai đoạn cây con hoặc rau mới trồng. Cây bị thối phần thân sát mặt đất, ngã rạp rồi chết hàng loạt.

Nguyên nhân là do nấm đất phát triển mạnh khi đất quá ẩm, gieo trồng dày và thoát nước kém. Việc xử lý đất, giá thể sạch và không để ruộng bị úng sau mưa là biện pháp quan trọng nhất để phòng bệnh.

3. Nhóm bệnh gây hại trên lá – Làm rau chậm lớn, giảm năng suất

Bệnh sương mai

Sương mai thường xuất hiện khi mưa dầm nhiều ngày, trời âm u, nắng yếu. Bệnh gây hại mạnh trên rau họ bầu bí và một số rau ăn lá.

Lá bệnh xuất hiện đốm vàng nhạt ở mặt trên, mặt dưới có lớp mốc mịn màu trắng xám. Khi bệnh nặng, lá nhanh chóng khô cháy và rụng, làm cây mất khả năng quang hợp.

Biện pháp quan trọng là trồng rau với mật độ vừa phải, tạo độ thông thoáng cho ruộng và phun phòng sớm khi thời tiết thuận lợi cho bệnh phát sinh.

Bệnh phấn trắng

Phấn trắng thường phát sinh khi mưa nắng xen kẽ, độ ẩm cao nhưng có ánh nắng. Bệnh dễ nhận biết bởi lớp phấn trắng như bột phủ trên bề mặt lá.

Bệnh làm lá vàng, khô và rụng sớm, cây sinh trưởng kém. Bón phân cân đối, hạn chế bón thừa đạm và tăng cường kali sẽ giúp giảm mức độ gây hại của bệnh.

4. Nhóm bệnh gây hại trên lá và trái – Ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thu hoạch

Bệnh thán thư

Bệnh thán thư thường xuất hiện trên ớt, cà chua, dưa leo và các loại đậu trong mùa mưa.

Trên lá và trái xuất hiện các vết bệnh màu nâu đen, lõm xuống, có thể lan rộng nhanh. Trái bị bệnh thường thối sớm, rụng hoặc không đạt chất lượng thương phẩm.

Để phòng bệnh, bà con cần luân canh cây trồng, xử lý hạt giống trước khi gieo và vệ sinh đồng ruộng kỹ sau mỗi vụ.

5. Hậu quả khi không phòng bệnh kịp thời trong mùa mưa

Nếu không kiểm soát tốt dịch bệnh trong mùa mưa, rau màu không chỉ giảm năng suất mà còn tăng chi phí thuốc bảo vệ thực vật. Việc phun thuốc muộn khi bệnh đã nặng thường kém hiệu quả, làm tăng rủi ro tồn dư thuốc và ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm. Nhiều trường hợp bà con buộc phải nhổ bỏ cả ruộng rau do bệnh lây lan quá nhanh.

6. Giải pháp tổng hợp giúp rau khỏe, ít bệnh trong mùa mưa

Để hạn chế bệnh hại, bà con cần kết hợp đồng bộ nhiều biện pháp. Trước hết là lên luống cao, rãnh sâu để thoát nước nhanh sau mưa. Trồng rau với mật độ hợp lý, thường xuyên tỉa bỏ lá già, lá bệnh để ruộng luôn thông thoáng. Bón phân cân đối, hạn chế bón thừa đạm và tăng cường phân hữu cơ hoai mục giúp đất tơi xốp, cây khỏe mạnh hơn. Khi cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nên ưu tiên các sản phẩm sinh học và tuân thủ đúng hướng dẫn để đảm bảo hiệu quả và an toàn.