Những điều bạn cần biết để trồng cỏ voi hiệu quả và cho năng suất cao

Cỏ voi là cây thức ăn thô xanh có khả năng cho sản lượng rất lớn nếu được đầu tư đúng quy trình kỹ thuật. Sinh khối cao không chỉ phụ thuộc vào giống mà còn chịu ảnh hưởng mạnh từ đất trồng, mật độ, chế độ dinh dưỡng, nước tưới và cách khai thác. Khi áp dụng đồng bộ các biện pháp chăm sóc, năng suất có thể đạt hàng trăm tấn mỗi hecta mỗi năm.

1. Lựa chọn giống quyết định tiềm năng sinh khối

Giống là yếu tố nền tảng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất. Nên chọn các giống có khả năng sinh trưởng mạnh, đẻ nhánh khỏe, thân to, lá dài và tỷ lệ lá cao. Những giống lai cải tiến thường có ưu điểm vượt trội về tốc độ tái sinh sau cắt và khả năng chịu thâm canh.

Hom giống phải được lấy từ ruộng cỏ mẹ khỏe mạnh, không sâu bệnh, đang ở giai đoạn sinh trưởng sung sức. Đoạn hom nên có 2 đến 3 mắt ngủ rõ ràng, thân mập, không quá già cũng không quá non. Nếu sử dụng hom quá già, tỷ lệ nảy mầm giảm; nếu hom quá non, dễ thối khi gặp điều kiện ẩm độ cao. Trước khi trồng có thể xử lý hom bằng chế phẩm sinh học để hạn chế nấm bệnh và kích thích ra rễ nhanh.

2. Làm đất kỹ và cải tạo đất trước khi trồng

Cỏ voi có bộ rễ phát triển mạnh và ăn sâu, vì vậy đất trồng cần được cày sâu từ 25 đến 30 cm để phá vỡ tầng đất nén. Đất tơi xốp giúp rễ lan rộng, hấp thu dinh dưỡng tốt và tăng tốc độ sinh trưởng thân lá.

Trước khi trồng nên bón lót lượng lớn phân chuồng hoai mục kết hợp phân lân để kích thích ra rễ sớm. Nếu đất chua cần bón vôi cải tạo từ 10 đến 15 ngày trước khi trồng. Với đất nghèo dinh dưỡng, có thể bổ sung thêm phân hữu cơ vi sinh nhằm tăng độ mùn và cải thiện hệ vi sinh vật có lợi. Đất được chuẩn bị tốt sẽ tạo tiền đề để cây đạt sinh khối tối đa trong nhiều năm khai thác.

3. Mật độ trồng hợp lý để tối ưu sinh trưởng

Nhiều người cho rằng trồng càng dày càng cho năng suất cao, nhưng thực tế mật độ quá dày sẽ làm cây cạnh tranh ánh sáng và dinh dưỡng, thân nhỏ và giảm sinh khối từng khóm. Vì vậy, khoảng cách trồng cần đảm bảo đủ không gian cho cây đẻ nhánh mạnh.

Hàng cách hàng từ 60 đến 80 cm, cây cách cây 40 đến 50 cm là mật độ phù hợp cho thâm canh cao. Khi đặt hom nên đặt nghiêng hoặc nằm ngang, lấp đất dày vừa phải để mắt mầm tiếp xúc tốt với đất. Sau trồng cần giữ ẩm liên tục trong giai đoạn đầu để đảm bảo tỷ lệ sống cao và cây bén rễ nhanh.

4. Bón phân theo từng giai đoạn sinh trưởng

Để đạt sinh khối cao nhất, cỏ voi cần lượng dinh dưỡng lớn, đặc biệt là đạm. Tuy nhiên, việc bón phân phải được chia thành nhiều lần để cây hấp thu hiệu quả.

Sau khi trồng khoảng 20 đến 25 ngày, tiến hành bón thúc lần đầu bằng đạm và kali để kích thích phát triển thân lá. Sau mỗi lứa cắt cần bón bổ sung phân NPK kết hợp phân hữu cơ để cây tái sinh nhanh và duy trì sức sinh trưởng lâu dài. Việc bổ sung thêm kali giúp thân cứng, tăng tỷ lệ chất khô và cải thiện chất lượng thức ăn cho gia súc.

Nếu có điều kiện, sử dụng phân chuồng ủ hoai định kỳ mỗi năm sẽ giúp đất duy trì độ phì lâu dài, hạn chế chai cứng đất và đảm bảo năng suất ổn định trong nhiều năm liên tiếp.

5. Quản lý nước tưới để kích thích tăng trưởng mạnh

Cỏ voi sinh trưởng nhanh trong điều kiện đủ ẩm. Vào mùa khô cần tưới đều đặn 2 đến 3 lần mỗi tuần tùy điều kiện đất. Thiếu nước sẽ làm cây chậm lớn, giảm chiều cao và sinh khối rõ rệt.

Tuy nhiên, cây không chịu được ngập úng kéo dài. Vì vậy, cần thiết kế hệ thống rãnh thoát nước tốt, đặc biệt trong mùa mưa. Việc duy trì độ ẩm đất ở mức vừa phải giúp rễ phát triển sâu, tăng khả năng hút dinh dưỡng và thúc đẩy hình thành thân lá dày.

6. Quản lý cỏ dại và sâu bệnh trong giai đoạn đầu

Trong 1 đến 2 tháng đầu sau trồng, cần làm cỏ định kỳ để tránh cạnh tranh dinh dưỡng. Khi tán lá đã khép kín, ánh sáng dưới gốc giảm thì cỏ dại sẽ tự hạn chế.

Cỏ voi ít sâu bệnh nghiêm trọng, nhưng vẫn có thể xuất hiện sâu ăn lá hoặc nấm bệnh khi điều kiện thời tiết bất lợi. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm và xử lý kịp thời, tránh ảnh hưởng đến diện tích lớn.

7. Thu hoạch đúng thời điểm để duy trì năng suất tối đa

Thời điểm cắt ảnh hưởng trực tiếp đến sinh khối và khả năng tái sinh. Lứa đầu thường thu hoạch sau 60 đến 75 ngày khi cây đạt chiều cao khoảng 1,2 đến 1,5 m. Nếu cắt quá sớm, sản lượng thấp; nếu cắt quá muộn, thân già cứng và giảm giá trị dinh dưỡng.

Các lứa sau có thể thu hoạch định kỳ 30 đến 45 ngày tùy mức độ thâm canh. Khi cắt nên để lại gốc cao khoảng 10 đến 15 cm để bảo vệ mầm tái sinh. Khai thác đúng kỹ thuật giúp duy trì năng suất cao ổn định trong 3 đến 5 năm.

Việc trồng cỏ voi cho sinh khối cao nhất đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ từ giống, đất, dinh dưỡng đến kỹ thuật thu hoạch. Khi thực hiện đúng quy trình, người chăn nuôi có thể chủ động nguồn thức ăn xanh dồi dào, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế bền vững.