Kỹ thuật hạn chế rụng hoa và rụng trái non trên cây cam đường canh giúp tăng tỷ lệ đậu trái

Cây cam đường canh là giống cam có giá trị kinh tế cao, nổi tiếng với vị ngọt đậm, màu sắc đẹp và được tiêu thụ mạnh vào dịp cuối năm. Tuy nhiên trong quá trình canh tác, nhiều nhà vườn thường gặp tình trạng rụng hoa hoặc rụng trái non nhiều, làm giảm số lượng trái trên cây và ảnh hưởng đến năng suất.

Đối với cam đường canh, mục tiêu canh tác thường là giữ được nhiều trái trên cây, trái phát triển đồng đều và đạt kích thước thương phẩm vừa phải, không nhất thiết phải quá to. Vì vậy việc điều tiết sinh trưởng và ổn định sinh lý cây trong giai đoạn ra hoa – đậu trái đóng vai trò rất quan trọng.

Bài viết dưới đây tổng hợp một số nguyên tắc kỹ thuật giúp tăng tỷ lệ đậu trái và hạn chế rụng trái non trên cây cam đường canh.

1. Giai đoạn cam đường canh dễ rụng hoa và trái non

Sau khi hoa cam nở và thụ phấn, cây thường trải qua một giai đoạn gọi là rụng sinh lý. Đây là quá trình cây tự điều chỉnh số lượng trái để phù hợp với khả năng nuôi dưỡng.

Trên cây cam đường canh, hiện tượng này thường xảy ra khi:

• Hoa bắt đầu rụng cánh hoàn toàn

• Trái non đạt kích thước khoảng 0,5 – 1,5 cm (tương đương hạt đỗ)

Ở giai đoạn này, trái non còn rất yếu và cuống trái chưa ổn định nên dễ rụng nếu gặp các điều kiện bất lợi như:

• Mưa kéo dài hoặc độ ẩm cao

• Nhiệt độ thay đổi đột ngột

• Cây phát lộc mạnh cạnh tranh dinh dưỡng

• Thiếu vi lượng quan trọng như Bo và Canxi

Nếu không có biện pháp chăm sóc phù hợp, tỷ lệ rụng trái có thể rất cao, làm giảm đáng kể số trái giữ lại trên cây.

2. Điều tiết sinh trưởng bằng kỹ thuật khoanh cành trên cam đường canh

Khoanh cành là kỹ thuật phổ biến trong canh tác cam nhằm điều chỉnh dòng vận chuyển dinh dưỡng trong cây.

Khi khoanh một vòng mỏng trên vỏ cành hoặc thân:

• Dòng vận chuyển chất đồng hóa từ lá xuống rễ bị hạn chế tạm thời

• Đường và dinh dưỡng được giữ lại phía trên vị trí khoanh

• Lượng dinh dưỡng tập trung nhiều hơn cho hoa và trái

Nhờ đó cây tăng khả năng nuôi trái và hạn chế rụng trái non.

Nguyên tắc khoanh cành trên cây cam đường canh

Để đảm bảo an toàn cho cây, cần lưu ý:

• Chỉ khoanh trên cây khỏe, sinh trưởng tốt

• Khoanh một vòng mỏng, tránh làm tổn thương sâu vào gỗ

• Không khoanh trên cây yếu hoặc cây đang suy kiệt

• Không khoanh quá nhiều lần trong một mùa vụ

Sau khi khoanh, cây cần được theo dõi để đảm bảo vết khoanh liền lại tự nhiên.

3. Ổn định sinh lý hoa cam đường canh sau khi tàn cánh

Sau khi hoa cam đường canh thụ phấn và bắt đầu tàn cánh, cây cần nhiều năng lượng và dinh dưỡng để hình thành trái non.

Ở giai đoạn này có thể sử dụng một số chất điều hòa sinh trưởng và vi lượng nhằm hỗ trợ quá trình thụ tinh và tăng tỷ lệ đậu trái.

Các hoạt chất thường được nghiên cứu trong canh tác cây có múi gồm:

Cytokinin (DA-6)

Giúp:

• Tăng cường phân chia tế bào

• Kéo dài tuổi thọ của hoa

• Hỗ trợ quá trình hình thành trái sau thụ tinh

4-CPA

Thuộc nhóm Auxin tổng hợp, có khả năng:

• Kích thích phát triển bầu noãn

• Tăng tỷ lệ đậu trái trong điều kiện thụ phấn kém

Bo (Boron)

Bo là vi lượng rất quan trọng đối với hoa cây có múi.

Vai trò:

• Thúc đẩy sự phát triển của ống phấn

• Hỗ trợ quá trình thụ tinh

• Giảm rụng hoa sau nở

Canxi (Ca)

Canxi giúp:

• Ổn định cấu trúc mô hoa

• Tăng độ bền cuống hoa

• Giảm hiện tượng rụng hoa sinh lý

Magie (Mg)

Magie tham gia vào quá trình quang hợp và cung cấp năng lượng cho cây trong giai đoạn ra hoa.

Nhờ đó cây có thể nuôi hoa và trái non tốt hơn.

4. Giai đoạn trái non trên cam đường canh và nguy cơ rụng sinh lý

Sau khi trái bắt đầu hình thành, cây bước vào giai đoạn rụng sinh lý mạnh. Đây là thời điểm rất quan trọng vì trái còn nhỏ và dễ bị rụng nếu cây mất cân bằng sinh trưởng.

Cam canh rụng trái non giai đoạn 2

Để ổn định cuống trái và giúp trái non phát triển, một số chất điều hòa sinh trưởng thường được sử dụng trong nghiên cứu và sản xuất.

Các hoạt chất phổ biến gồm:

Auxin (NAA)

Giúp:

• Ổn định vùng cuống trái

• Hạn chế hình thành tầng rời

• Giảm rụng trái sinh lý

Gibberellin (GA3)

Có tác dụng:

• Kích thích phát triển trái non

• Thúc đẩy quá trình phân chia và kéo dài tế bào

CPPU (KT-30)

Là chất điều hòa sinh trưởng thuộc nhóm cytokinin tổng hợp.

Vai trò:

• Kích thích phân chia tế bào mạnh ở giai đoạn trái non

• Giúp trái phát triển nhanh trong giai đoạn đầu

5. Vai trò của vi lượng trong việc giữ trái cam đường canh

Ngoài hormone sinh trưởng, một số nguyên tố vi lượng có vai trò quan trọng trong việc ổn định cuống trái và hạn chế rụng trái non.

Canxi

Canxi giúp:

• Củng cố thành tế bào

• Tăng độ bền cuống trái

• Giảm rụng trái sinh lý

Bo

Bo tham gia vào:

• Quá trình phân chia tế bào

• Sự phát triển của cuống trái

• Vận chuyển đường trong cây

Thiếu Bo thường dẫn đến rụng trái non sớm.

6. Gia cố mô trái và tăng sức chống chịu của cây

Trong giai đoạn trái phát triển, việc gia cố mô trái giúp cây duy trì trái tốt hơn trong điều kiện môi trường bất lợi.

Một số nguyên tố như Silic và Kali có thể giúp:

• Tăng độ dày vách tế bào

• Tăng độ cứng mô trái

• Hạn chế tổn thương cơ học

Nhờ đó cây có thể giữ trái ổn định hơn trong điều kiện mưa nhiều hoặc thời tiết biến động.

7. Thời điểm can thiệp kỹ thuật quan trọng trên cam đường canh

Để đạt hiệu quả cao, các biện pháp kỹ thuật nên được áp dụng đúng giai đoạn sinh lý của cây.

Giai đoạn hoa tàn cánh

Hỗ trợ quá trình thụ phấn và ổn định hình thành trái.

Giai đoạn trái non 0,5 – 1,5 cm

Ổn định cuống trái và hạn chế rụng sinh lý.

Việc can thiệp quá sớm hoặc quá muộn đều có thể làm giảm hiệu quả và đôi khi gây rối loạn sinh trưởng.

Kết luận

Đối với cây cam đường canh, mục tiêu canh tác thường là tăng số lượng trái đậu trên cây và giữ trái ổn định đến khi thu hoạch.

Để đạt được điều này, nhà vườn cần kết hợp nhiều biện pháp kỹ thuật như:

• Điều tiết sinh trưởng bằng kỹ thuật khoanh cành hợp lý

• Ổn định sinh lý hoa bằng chất điều hòa sinh trưởng

• Bổ sung vi lượng quan trọng như Bo và Canxi

• Gia cố mô trái bằng Silic và Kali