Nguyên nhân khiến dưa leo bị đắng và cách phòng tránh hiệu quả

1. Vì sao dưa leo thường bị đắng?

Dưa leo bị đắng là do tích tụ cucurbitacin – hợp chất tự nhiên hình thành khi cây gặp điều kiện bất lợi. Đây là cơ chế tự vệ của cây, khiến vị đắng xuất hiện nhiều nhất ở phần cuống và vỏ. Ba nguyên nhân phổ biến gồm:

1.1. Thiếu ánh nắng

Dưa leo là cây ưa sáng mạnh, cần 6–8 giờ nắng/ngày để quang hợp và phát triển ổn định. Khi trồng trong bóng râm:

• Cây bị rối loạn sinh lý

• Cuống và vỏ trái tích lũy chất đắng

• Trái kém giòn, vị đắng kéo dài đến cả phần ruột

1.2. Tưới nước không ổn định

Giai đoạn cây ra hoa – đậu trái yêu cầu độ ẩm ổn định. Nếu:

• Đất khô quá lâu, hoặc

• Tưới quá nhiều khiến đất sũng nước

Cây sẽ kích hoạt cơ chế tạo cucurbitacin để hạn chế mất nước, khiến trái dưa leo sinh ra vị đắng và mất độ giòn tự nhiên.

1.3. Bón phân mất cân đối

Bón thừa đạm hoặc kali làm cây mất cân bằng dinh dưỡng, rối loạn trao đổi chất và tạo vị đắng. Ngược lại, thiếu Canxi và vi lượng khiến trái nhạt, kém giòn và dễ xuất hiện vị đắng.

2. Cách khắc phục dưa leo bị đắng hiệu quả

2.1. Trồng ở vị trí đủ nắng

• Ưu tiên nơi thoáng, đón nắng buổi sáng.

• Tránh tán cây, mái hiên hoặc tường cao che sáng khiến cây kém quang hợp.

2.2. Che lưới khi nắng gắt

Trong những ngày nắng trên 35–38°C, cây dễ mất nước và sinh ra chất đắng. Nên:

• Che lưới 30–50%

• Giảm sốc nhiệt

• Giúp trái phát triển ổn định, giòn và không bị đắng

2.3. Tưới nước đều đặn – giữ ẩm vừa phải

• Tưới 1–2 lần/ngày tùy thời tiết.

• Đảm bảo đất luôn ẩm nhẹ, không để khô nứt rồi mới tưới.

• Phủ rơm rạ hoặc cỏ khô để giữ ẩm, hạn chế bốc hơi.

2.4. Bón phân cân đối và đúng giai đoạn

Không bón thừa đạm. Tăng phân hữu cơ để cây khỏe tự nhiên.

Nên dùng:

• Phân hữu cơ hoai mục

• Phân trùn quế

• Phân vi lượng, Canxi – Bo

Giai đoạn nuôi trái:
Có thể sử dụng NPK 15-5-20 hoặc 16-16-8 + Kali ở mức vừa phải. Đây là công thức giúp trái giòn, ngọt và giảm hoàn toàn nguy cơ bị đắng cuống.

2.5. Tăng sức đề kháng – hạn chế sâu bệnh

Giàn dưa leo cần thông thoáng, tránh ẩm thấp.

Có thể áp dụng:

• Bẫy dính vàng để giảm bọ trĩ, rầy mềm

• Dầu neem, Abamectin sinh học, Chitosan để phòng bệnh an toàn

3. Lưu ý quan trọng khi thu hoạch

• Thu hoạch vào sáng sớm khi trái tươi và giòn nhất.

• Không để trái quá già trên giàn vì cucurbitacin tăng theo tuổi trái.

• Khi ăn sống, có thể cắt bỏ cuống 1–2 cm để loại bỏ phần đắng còn sót lại.