Hiện tượng su hào bị xốp, nứt củ – nguyên nhân và cách khắc phục

1. Hiện tượng su hào bị xốp, nứt củ là gì?

Su hào bị xốp, nứt củ là hiện tượng củ phát triển không bình thường trong quá trình sinh trưởng. Quan sát bên ngoài thấy củ su hào to nhanh nhưng bề mặt xuất hiện các vết nứt dọc theo thân củ hoặc nứt vòng quanh. Khi cắt củ ra, phần mô bên trong không đặc chắc mà có nhiều khoảng rỗng, khô, xơ, ăn nhạt và kém ngon. Trong nhiều trường hợp, các vết nứt còn tạo điều kiện cho vi sinh vật xâm nhập, làm củ nhanh hư thối, giảm mạnh giá trị thương phẩm.

Đây không phải là bệnh do nấm hay vi khuẩn gây ra mà chủ yếu là rối loạn sinh lý, liên quan chặt chẽ đến chế độ dinh dưỡng, nước tưới và điều kiện canh tác.

2. Nguyên nhân và cơ chế hình thành củ su hào xốp, nứt

Bón phân mất cân đối, thừa đạm

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là bón quá nhiều phân đạm, đặc biệt ở giai đoạn củ bắt đầu phình to. Đạm thúc đẩy quá trình phân chia và giãn nở tế bào rất mạnh, khiến củ lớn nhanh về kích thước. Tuy nhiên, khi tốc độ sinh trưởng vượt quá khả năng hình thành thành tế bào và tích lũy chất khô, mô củ trở nên lỏng lẻo, xuất hiện nhiều khoảng gian bào, dẫn đến hiện tượng xốp ruột. Củ to nhanh nhưng “rỗng”, chất lượng giảm rõ rệt.

Tưới nước không ổn định

Su hào rất mẫn cảm với sự thay đổi độ ẩm đất. Khi đất bị khô hạn trong thời gian dài, sau đó lại được tưới nhiều nước hoặc gặp mưa lớn, củ sẽ hút nước đột ngột. Áp suất nước trong mô tăng nhanh làm lớp vỏ ngoài không kịp giãn theo, dẫn đến nứt củ. Đồng thời, sự phát triển không đồng đều giữa các lớp mô cũng góp phần làm củ bị xốp.

Thiếu kali và canxi trong đất

Kali đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển và tích lũy chất khô, giúp củ chắc và đặc. Canxi tham gia cấu tạo thành tế bào, làm tăng độ bền của mô thực vật. Khi đất trồng thiếu kali hoặc canxi, thành tế bào yếu, mô củ kém liên kết, dễ rạn nứt và xốp, nhất là trong điều kiện sinh trưởng mạnh.

Thu hoạch quá muộn

Su hào để quá lứa trên ruộng thường bị già củ. Khi đó, quá trình sinh trưởng sinh dưỡng giảm, mô củ bắt đầu hóa gỗ, xơ nhiều, giảm hàm lượng nước và chất hòa tan. Củ vừa kém ngon vừa dễ bị xốp, nứt, nhất là khi gặp biến động nhiệt độ và ẩm độ.

Tác động của điều kiện thời tiết

Nhiệt độ cao, chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm lớn hoặc mưa nắng xen kẽ thất thường đều làm quá trình sinh trưởng của su hào mất cân đối. Củ phát triển nhanh về kích thước nhưng mô bên trong không kịp hoàn thiện, dẫn đến nứt vỏ và xốp ruột.

3. Biện pháp khắc phục và phòng ngừa

Để hạn chế hiện tượng su hào bị xốp, nứt củ, cần áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp kỹ thuật ngay từ đầu vụ.

Trước hết, cần bón phân cân đối và hợp lý. Không nên lạm dụng phân đạm, đặc biệt là ở giai đoạn củ đã hình thành rõ. Cần tăng cường kali để giúp củ chắc và bổ sung canxi nhằm tăng độ bền thành tế bào. Việc sử dụng phân hữu cơ hoai mục không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn cải thiện cấu trúc đất, giúp đất giữ ẩm ổn định và hạn chế sốc dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, tưới nước phải đều và vừa phải. Đất trồng su hào cần được duy trì độ ẩm ổn định, tránh tình trạng khô – ướt đột ngột. Trong giai đoạn củ phình to, nên tưới nước nhẹ nhưng thường xuyên, kết hợp làm đất tơi xốp và thoát nước tốt để tránh úng.

Việc chọn giống cũng rất quan trọng. Nên chọn các giống su hào có thời gian sinh trưởng phù hợp, khả năng chống nứt củ tốt và thích nghi với điều kiện khí hậu của địa phương. Giống sinh trưởng quá nhanh thường dễ gặp hiện tượng xốp ruột hơn giống sinh trưởng vừa phải.

Cuối cùng, cần thu hoạch đúng thời điểm. Khi củ đạt kích thước tiêu chuẩn, vỏ nhẵn, chắc tay thì nên thu hoạch ngay, không để quá lứa trên ruộng. Thu hoạch kịp thời giúp đảm bảo chất lượng và hạn chế tối đa hiện tượng xốp, nứt.

4. Kết luận

Hiện tượng su hào bị xốp, nứt củ chủ yếu là rối loạn sinh lý do dinh dưỡng, nước tưới và điều kiện canh tác không phù hợp. Việc hiểu rõ nguyên nhân và cơ chế hình thành sẽ giúp người trồng chủ động điều chỉnh kỹ thuật, từ đó nâng cao chất lượng củ, tăng giá trị thương phẩm và hiệu quả sản xuất.